OCD · Dwang
Iedereen twijfelt weleens. Heb ik de deur wel op slot gedaan? Je gaat kijken, de deur is dicht, en daarmee is de kous af.
Bij dwang is de kous nooit af. Je kijkt, de deur is dicht, en toch blijft er iets knagen. Dus kijk je nog één keer, voor de zekerheid. Je vraagt of het oké was, iemand zegt ja, en even later vraag je het opnieuw, want dat eerste antwoord telde al niet meer. Je gaat een gesprek nog eens na: stel dat je toch iets verkeerds gezegd hebt.
Het merkwaardige is: hoe harder je je best doet om ervan af te komen, hoe sterker het terugkomt.
Hoe kan dat? Na het kijken zakt de onrust, even. Maar wat je onthoudt, is niet: de deur was dicht. Wat je onthoudt, is: gelukkig heb ik gekeken. Het kijken krijgt de eer, en dus lijkt het de volgende keer nog noodzakelijker. De oplossing houdt het probleem in stand.
En er is meer. Iemand kan je zeggen dat het oké is, maar niemand kan het garanderen. Volledige zekerheid bestaat niet, voor wie dan ook. Dwang is, in zekere zin, de poging om ze toch te vinden.
Soms gaat het niet om deuren of handen, maar om gedachten die je nog nooit hardop hebt uitgesproken, uit angst voor wat men zou denken. Dat ze zo beschamend voelen, is geen toeval: dwang hecht zich aan wat je het meest dierbaar is. Je kind, je relatie, je geloof, je geweten. Maar het zijn geen plannen, en ze voorspellen niet wat je zal doen.
Met wilskracht heeft dit dus weinig te maken. Maar wat zich zo heeft ingesleten, kan ook anders geleerd worden: niet door de twijfel uit te bannen, maar door te leren hem te laten staan, zonder erop te antwoorden.
··
Daarover gaat de cursus die ik al twee jaar aan het schrijven ben. De eerste fase is bijna klaar.
Veel mensen met dwang wachten jaren voor ze hulp zoeken, meestal uit schaamte. Dat is begrijpelijk: wie gedachten heeft die hij zelf nauwelijks durft te denken, vertelt ze niet zomaar aan een vreemde. En gespecialiseerde hulp is niet altijd te vinden, of te betalen. Met deze cursus kan je beginnen op je eigen moment, thuis, ook als je er nog met niemand over gepraat hebt.
De cursus volgt de aanpak die ik ook in mijn praktijk gebruik. De kern is exposure en responspreventie, de best onderzochte behandeling voor OCD: je leert de twijfel toelaten zonder het ritueel dat hem moet sussen. Maar dwang gaat ook over verantwoordelijkheid, en over wie er voor jou moet zeggen dat het goed is. Daarom kijken we ook daarnaar. Niet om je gedachten te ontcijferen, wel om je te helpen weer zelf te kiezen, ook zonder zekerheid.
In de eerste fase leer je begrijpen hoe dwang werkt, en hoe hij bij jou werkt. In de tweede ga je oefenen, eerst met wat je zichtbaar doet, daarna met wat zich in je hoofd afspeelt. Dat is niet altijd comfortabel, maar dat ongemak hoort bij iets nieuws leren. Het is geen teken dat er iets misloopt.
Twijfel je of het wel om dwang gaat? Die vraag kan zelf blijven malen. Vraag je liever af wat het je kost: aan tijd, aan rust, aan wat je eigenlijk zou willen doen. Kost het je meer dan je lief is, dan kan deze cursus iets voor jou zijn. Wil je eerst wat rondkijken? Op Instagram deel ik in kleine stukjes wat ik over dwang weet: @beyondtheloop.be
Neemt het je dagen volledig over, of speelt er nog iets anders zwaars mee? Praat er dan eerst over met je huisarts of een psycholoog. Een cursus vervangt geen begeleiding van dichtbij.
— Charlotte Häsler, klinisch psycholoog en psychotherapeut